Od wielu lat dobrym zwyczajem scen muzycznych, i to nie tylko naszych, jest zwyczaj prezentowania w okresie przed świętami Bożego Narodzenia, i bezpośrednio po, przedstawień premierowych lub wznowień baletu Dziadek do orzechów z muzyką Piotra Czajkowskiego. Do tego dobrego zwyczaju nawiązuje zapowiedziana przez Teatr Wielki w Łodzi, na 6 grudnia premiera baletu Dziadek do orzechów z muzyką Piotra Czajkowskiego. Tym razem do oryginalnego libretta dodano fabułę Opowieści wigilijnej Dickensa. Najnowszą łódzką inscenizację zrealizują: György Youri Vàmos choreografia, Martin Černý – dekoracje, Roman Šolc – kostiumy. Pod względem muzycznym premierę przygotuje i poprowadzi Rafał Janiak.
Temat baletu został oparty na znanej baśni „Historia o dziadku do orzechów i królu myszy” napisanej przez Ernesta Teodora Hoffmanna dla dzieci swojego przyjaciela Juliusza E. Hitziga z Warszawy. Tą niezwykłą baśnią, w której – w wigilijną noc – ożywają, i upodabniają się do ludzi lalki i przedmioty, zachwycił się również francuski pisarz Aleksander Dumas, który dokonał nowego opracowania tej historii, przez co stała się jeszcze bardziej popularna. Właśnie opracowanie Dumasa poznał i zachwycił się nim Iwan Wsiewołożski, dyrektor teatru carskiego w Sankt Petersburgu i entuzjasta muzyki Piotra Czajkowskiego. To właśnie on nakłonił kompozytora do napisania baletu opartego na tej urokliwej baśni.Czajkowski chętnie przystał na złożoną mu propozycję. Kochał dzieci i często poświęcał mi swoje muzyczne utwory. Do współpracy nad baletem zaprosił znanego choreografa Mariusa Petipę, który napisał libretto i przystosował baśń Hoffmanna do wystawienia jej na scenie. Ostatecznie jednak, z powodu choroby Petipy, układy tańców do prapremiery opracował inny rosyjski choreograf Lew Iwanow. Zakończona sukcesem prapremiera dwuaktowego Dziadka do orzechów odbyła się 6 grudnia 1892 roku w Teatrze Maryjskim w Petersburgu. Od tego czasu balet na stałe zagościł na światowych scenach. Na naszych scenach wystawiono go pierwszy raz w 1922 roku, w warszawskich „Nowościach”. Fantastyczne przygody Klary i jej brata, Dziadka do orzechów i innych baśniowych bohaterów wplecione w różnorodne tańce budzą jednakowy zachwyt pod każdą szerokością geograficzną.
Jest to balet pełen inwencji i barwności, w którym sceny liryczne kontrastują z tańcami pełnymi temperamentu. Zawsze, i wszędzie, z wielką niecierpliwością oczekiwane są sceny bitwy z udziałem napastliwych myszy i ich króla, z ołowianymi żołnierzykami, którymi dowodzi tytułowy bohater, stający w obronie przerażonej Klary. Podobne zainteresowanie budzi zawsze „walc śnieżynek” i pojawienie się Cukrowej Wieszczki wyczarowującej kolejne taneczne popisy. Chyba najbardziej znanym muzycznym fragmentem tego baletu jest „marsz żołnierzy ołowianych”. Czy tak będzie w Łodzi???
Jak już wspomniałem zapowiedziana premiera będzie połączeniem fabuły oryginalnego libretta z Opowieścią wigilijną Dickena. – „Klasyczny balet Dziadek do orzechów będący opowieścią o przygodach małej Klary, nabiera nowych znaczeń dzięki połączeniu go z Opowieścią wigilijną Charlesa Dickensa, Niezwykły sceniczny rozmach, charakterystyczny dla stylu węgierskiego choreografa Youriego Vámosa przejawia się zarówno w bogatych kostiumach, scenografii jaki i w wyjątkowej fantazji inscenizacyjnej. Wymagająca technicznie dla zespołu baletu, a zarazem zabawna i pełna emocji opowieść o rodzinie Scrooge’a, łączy się z klasycznymi wątkami libretta.”- można przeczytać na stronie internetowej Teatru Wielkiego w Łodzi. Co z tego wyniknie można się będzie przekonać już 6 grudnia w Dzień Św. Mikołaja. Pierwsze przedstawienie premierowe już o godzinie 12.oo, drugie o 19.oo. W finale – „Dobry Duch Świąt Bożego Narodzenia uwalnia go od męki. Pomaga mu wszystko naprawić: Scrooge naprawia dziadka do orzechów i wręcza go jako prezent Klarze. W swoim śnie przeżywa teraz wielką radość dziewczynki oraz pozostałych dzieci, które także obdarował”.
Adam Czopek
