Węgierska Opera Państwowa, zbudowana w latach 1875–1884 według projektu architekta Miklósa Ybla, jest przykładem stylu neorenesansowego II połowy XIX wieku. Gmach teatru stoi w samym sercu Budapesztu, przy Alei Andrássyego, Wchodzących do gmachu witają umieszczone w niszach po obu stronach wejścia posągi Ferenca Erkela i Ferenca Liszta – dwóch najważniejszych kompozytorów węgierskich. Podczas uroczystego otwarcia teatru 27 września 1884 roku, z udziałem cesarza Franciszka Józefa I, wystawiono tego wieczora pierwszy akt opery Bánk bán Ferenca Erkela oraz pierwszy akt Lohengrina Richarda Wagnera. Pierwszym dyrektorem nowo otwartego teatru został Ferenc Erkel. Jednym z pierwszych dyrektorów był też Gustav Mahler, lata 1888-1891.
Magyar Állami Operaház to prawdziwe arcydzieło sztuki zdobniczej – od sufitu aż po marmurowe podłogi i paradne klatki schodowe. Wszechobecne złocenia, kryształowe żyrandole, bajeczne kolorowe freski, bogate intarsje i rzeźbione balustrady, przywołują klimat bogatych europejskich rezydencji królewskich. Wnętrza opery wręcz zapierają dech w piersiach; plafon nad widownią zdobią freski Bertalana Székelyego, dekoracje rzeźbiarskie to dzieło Alajosa Stróbla. Każdy detal, od kolumn po balustrady i plafon, jest zaprojektowany z dbałością o monumentalny efekt artystyczny. Wszystko to razem wzięte tworzy ten niepowtarzalny klimat tego teatru. Widownia o doskonałej akustyce liczy 1261 miejsc. Drugą sceną Węgierskiej Opery Państwowej jest Teatr im. Erkela. Gmach Węgierskiej Opery Państwowej jest też siedzibą Węgierskiego Baletu Narodowego, którego repertuar stanowi istotny czynnik wzbogacający ofertę tej sceny.
Węgierska Opera Narodowa jest teatrem od lat zaliczanym do ścisłej światowej czołówki. Tę opinię zapewnia jej nie tylko bogaty i różnorodny repertuar, poziom realizacji każdego przedstawienia i premiery oraz występujący artyści, tancerze, reżyserzy i scenografowie. Wśród gościnnie tutaj występujących czołowych artystów z całego świata jest spora grupa Polskich, od Adama Didura (1908) i Jana Kiepury (1926) poczynając. W czasach nam bliższych oklaskiwano tutaj między innymi: Bernarda Ładysza (1949), Krystynę Jamroz (1965), Barbarę Zagórzankę (1987 i 1988), Ewę Podleś 1983) oraz Krystynę Szostek-Radkową, Hannę Lisowską, Marę Fołtyn, Edmunda Kossowskiego, Leonarda Andrzeja Mroza. W czasach nam najbliższych warto odnotować występy Aleksandry Olczyk – Królowa Nocy w Czarodziejskim flecie Mozarta, oraz barytona Michała Partyki. Najświeższe sukcesy odnotowali na tej scenie Tomasz Konieczny i Magdalena Anna Hofmann, którzy wystąpili w tym roku w Pierścieniu Nibelunga podczas jubileuszowej, 20. edycji festiwalu Budapest Wagner Days. Pan Tomasz Konieczny, znany w tym teatrze z wielu kreacji wagnerowskich od 2006 roku, śpiewał swoją koronną partię Wotana w Złocie Renu i Walkirii. Przy okazji warto wspomnieć o Łukaszu Koniecznym, bracie Tomasza, śpiewającego partię Fafnera w Złocie Renu. Panią Magdalenę Annę Hofmann oklaskiwano jako Zyglindę w Walkirii i Brunhildę w Zygfrydzie. Przygotowaną w 2006 roku przez Hartmuta Schörghofera inscenizację pełnego cyklu Pierścienia Nibelunga zrealizowano nie na scenie Węgierskiej Opery Narodowej, lecz jej siłami w warunkach sali koncertowej Müpa Budapest. Pozostając przy polonikach warto wspomnieć o wystawieniu na tej scenie Manru Ignacego Jana Paderewskiego (1902), Halki Stanisława Moniuszki (styczeń 1952) oraz Króla Rogera Karola Szymanowskiego (2023). Na balustradzie wieńczącej główną fasadę gmachu Węgierskiej Opery wśród wielu rzeźb jest również pomnik Stanisława Moniuszki.
Repertuar Magyar Állami Operaház, jak większości teatrów operowych na świecie, oscyluje wokół dzieł Mozarta, Rossiniego, Donizettiego, Verdiego, Pucciniego i Wagnera, ale też wokół utworów węgierskich kompozytorów: Zoltána Kodály, Ferenza Erkela, Ferenca Liszta, Beli Bartoka. Teatr będący symbolem dumy narodowej Węgrów często prezentuje swoje inscenizacje podczas częstych zagranicznych występów gościnnych; ostatnimi laty podziwiano Węgierskich artystów w: Japonii, Dubaju, Indiach oraz na Tajwanie. Widziałem w tym teatrze kilka przedstawień i za każdym razem wychodziłem z nich w pełni usatysfakcjonowany.
Z tej sceny wypłynęły w świat talenty: Évy Marton, Karola Szemeredy, Mihaly’ego Szmerely, Eriki Miklósa, Alicji Guszalewicz, Kláry Kolonits oraz Michele Kalmandy’ego – verdiowski baryton, regularnie chwalony za bogatą, ciemną barwę głosu, nienaganną technikę oraz charyzmę sceniczną. Krótko z tym teatrem był związany dyrygent Ferenc Friscay Z Operą Budapesztańską był przez lata związany Adam Fischer, znakomity dyrygent, który zyskał szczególne uznanie jako dyrygent wagnerowski.
Adam Czopek
