„Trzynastego nawet w grudniu jest wiosna./ Trzynastego każda droga jest prosta./ Trzynastego piękniejszy jest świat.” – śpiewała Kasia Sobczyk. Trzynasty dzień miesiąca okazuje się również ważnym dniem w historii muzyki i opery. W tym dniu urodziło się kilkunastu znanych muzyków, odbyły się prapremiery i prawykonania ważnych dzieł oraz debiuty rozpoczynające karierę kilku operowych gwiazd. Niestety, również trzynastego wielu znanych muzyków opuściło ten świat. W myśl znanego powiedzenia, że: „trzynastego wszystko zdarzyć się może”, zapraszam Państwa na małą wędrówkę po tym dniu, który nie zawsze kojarzył się z pechem, choć w kilku przypadkach – nie da się tego ukryć – nie był najszczęśliwszym dniem ani dla twórcy, ani dla jego dzieła.
Trzynasty dzień miesiąca był dniem prapremier: Rozelindy G. F. Händla (13 luty 1725), w tym dniu światła scenicznej rampy ujrzał też Ugo, hrabia Paryża Donizettiego (13 marzec 1832). Verdi, 13 czerwca 1855 roku był w Paryżu, świadkiem prapremiery swojej pierwszej opery Nieszpory sycylijskie, skomponowanej na zamówienie Wielkiej Opery Paryskiej. Kilkanaście lat późnej na zamówienie tego samego teatru skomponuje Don Carlosa.
Pozostając przy Paryżu należy wspomnieć datę 13 stycznia 1861 roku, który okazał się jednym z najczarniejszych dni w życiorysie Ryszarda Wagnera, Był to dzień paryskiej premiery Tannhäusera, którą członkowie Jockey Clubu mocno oprotestowali, doszło nawet do tego że wywołana na widowni awantura przeniosła się na ulice i plac przed gmachem Opery Paryskiej. Po trzech tak samo burzliwie przebiegających przedstawieniach zdecydowano o wycofaniu Tannhäusera z repertuaru Opery Paryskiej, dla której Wagner przygotował specjalnie nową wersję, w języku francuskim i dopisał scenę baletową. Ponownie paryscy melomani obejrzą Tannhäusera drugi raz dopiero w 1895 roku. Tak przy okazji warto wspomnieć, że partyturę tej opery ukończył Wagner 13 kwietnia 1845 roku. Również 13 maja 1767 szesnastoletni Mozart pokazał w Salzburgu swoją nową operę Apollo et Hyacintus. Niemal dokładnie trzydzieści lat później – 13 marca 1797 roku rozpoczęła budować w Paryżu swoją sceniczną historie Médéa Cherubiniego. 1961 roku tę operę specjalnie dla Marii Callas wystawiła mediolańska La Scala. Później podziwiano Callas w tej partii, w Rzymie, Dallas, Wenecji i Londynie oraz Epidauros.
Wracając do Wagnera należy zaznaczyć, że 13 sierpnia 1876 roku, w gmachu nowego teatru w Bayreuth, miała miejsce premiera Złota Renu, co było początkiem prezentacji pełnej Wagnerowskiej tetralogii. Stało się to zarazem początkiem historii, nie tylko tego dzieła, ale również początkiem historii Wagnerowskiego festiwalu, dla którego skomponował Parsifala, którego partyturę ukończył 13 stycznia 1882 roku. Ryszard Wagner zmarł nagle 13 lutego 1883 roku w Wenecji, w Palazzo Vendramini.
Ten dzień w grudniu 1919 roku w Rzymie był dniem prapremiery operetki Si Pietro Mascagniego. Również w tym dniu 1922 roku Karol Szymanowski na scenie Teatru Wielkiego w Warszawie, zaprezentował światu swoją nową jednoaktową operę Hagith. Krytycy wychwalali nowe dzieło pod niebiosa, niestety publiczność jakoś nie podzielała zdania krytyków i Hagith na wiele lat spoczęła na archiwalnej półce. Również tego dnia w czerwcu 1942 roku rozpoczęła się historia oratorium Joanny d’Arc na stosie Artura Honeggera.
Trzynasty dzień miesiąca towarzyszył narodzinom wielu operowych gwiazd. Tego dnia urodzili się znani śpiewacy, by wymienić: Kathlen Battle (sierpień), Nikolaja Ghiaurowa (wrzesień), Carla Bergonzi’ego (lipiec), Izabellę Kłosińską (listopad), Urszulę Koszut (grudzień), oraz Liszkowski Piotr (listopad). Kompozytorzy, Arnold Schönberg (wrzesień,1874) i Tadeusz Szeligowski (wrzesień, 1896), Augustyn Bloch (październik 1929). 25 stycznia 1913 roku urodził się Witold Lutosławski, jeden z najważniejszych polskich kompozytorów współczesnych. 13 czerwca 1775 roku urodził się w Wilnie Antoni Radziwiłł, kompozytor i wiolonczelista, najbardziej znanym jego dziełem jest opera Faust, według Goethego, prapremiera 26 października 1835 roku.
Niestety, trzynasty był też w wielu przypadkach dniem rozpoczęcia żałoby po odejściu cenionych artystów. 13 listopada 1868, w Passy pod Paryżem, zmarł Gioacchino Rossini, kompozytor 38 oper, z których niemal połowa nadal utrzymuje się w światowym repertuarze. Tego dnia pożegnano naszych dwóch znakomitych basów: Edmunda Kossowskiego (13 czerwiec 2002) oraz Andrzeja Leonarda Mroza (13 grudnia 2020). 13 marca 1842 roku w Paryżu, odszedł Luigi Carlo Cherubini kompozytor wielu oper. W grudniu 1985 roku zmarła w Montrealu Adelina Czapska, znakomity sopran solistka wielu teatrów operowych na obu półkulach. Trzynastego sierpnia 1912 roku w Paryżu zmarł Jules Massenet, francuski kompozytor operowy, którego opery do dzisiaj utrzymują się światowym repertuarze.
Adam Czopek
